EN
AZ
Prezident İlham Əliyev 12 mart 2026-cı il tarixində Bakıda, “Gülüstan” sarayında keçirilən XIII Qlobal Bakı Forumunun açılış mərasimində geniş məzmunlu çıxış etmişdir. “Keçid dövründə olan dünyada fikir ayrılıqlarının aradan qaldırılması” mövzusuna həsr olunmuş bu forum Nizami Gəncəvi Beynəlxalq Mərkəzi tərəfindən təşkil edilmişdir. Cənab Prezident İlham Əliyevin XIII Qlobal Bakı Forumundakı çıxışı həm daxili, həm də xarici siyasətin strateji vəhdətini əks etdirən, dünyada baş verən tektonik dəyişikliklərə Azərbaycanın baxışını özündə birləşdirən mühüm siyasi bəyanat kimi qiymətləndirilə bilər.
Məsələyə daha geniş perspektivdən baxdıqda, çıxışın əhatə etdiyi çoxşaxəli məqamları aşağıdakı istiqamətlər üzrə qruplaşdırmaq mümkündür:
Geosiyasi liderlik və “yumşaq güc”
Prezident vurğuladı ki, Azərbaycan artıq yalnız enerji ixracatçısı deyil, eyni zamanda qlobal ideyalar və dialoq mərkəzlərindən birinə çevrilmişdir. Nizami Gəncəvi Beynəlxalq Mərkəzinin təşkil etdiyi bu forumun 100-ə yaxın ölkədən nümayəndəni bir araya gətirməsi Bakının beynəlxalq diplomatik dialoq platformalarından biri kimi mövqeyini daha da möhkəmləndirdiyini göstərir. İlham Əliyev qeyd etdi ki, keçid dövründə olan dünyada fikir ayrılıqları yalnız “Bakı Prosesi” kimi inklüziv dialoq platformaları vasitəsilə aradan qaldırıla bilər.
Ermənistanla sülh və “Yeni Cənubi Qafqaz” konsepsiyası
Prezidentin çıxışında sülh sazişi ilə bağlı bir sıra mühüm məqamlar diqqət çəkmişdir. Xüsusilə Zəngəzur dəhlizinin yalnız iqtisadi layihə deyil, həm də regionda uzunmüddətli sülhün təmin edilməsinə xidmət edən strateji təşəbbüs olduğu qeyd edilmişdir. Bununla yanaşı, azad edilmiş ərazilərin bərpası və mina probleminin qlobal çağırış kimi qiymətləndirildiyi, beynəlxalq ictimaiyyətin bu məsələdə Azərbaycana daha geniş dəstək göstərməsinin vacibliyi vurğulanmışdır. Prezident həmçinin regionda revanşist meyillərin qəbuledilməz olduğunu və bu cür cəhdlərin qarşısının qətiyyətlə alınacağını bildirmişdir.
Enerji diplomatiyasının “yaşıl” mərhələsi
Prezident İlham Əliyev qeyd etmişdir ki, Azərbaycanın qaz tədarükü 2027-ci ilə qədər əhəmiyyətli dərəcədə artacaq. Bununla yanaşı, əsas strateji hədəflərdən biri Azərbaycanın “yaşıl enerji” ixracatçısına çevrilməsidir. Xəzər dənizinin külək enerjisi potensialının Avropaya nəqli üçün planlaşdırılan Qara dəniz sualtı kabel layihəsi barədə də məlumat verilmişdir. Eyni zamanda işğaldan azad edilmiş ərazilərin – Qarabağ və Şərqi Zəngəzurun – tamamilə “Net Zero” (sıfır emissiya) zonası kimi inkişaf etdirilməsi istiqamətində həyata keçirilən layihələrin uğurla davam etdiyi bildirilmişdir.
Beynəlxalq hüququn böhranı
Çıxış zamanı Prezident beynəlxalq hüququn tətbiqi ilə bağlı mövcud problemlərə də diqqət çəkmişdir. O xatırlatmışdır ki, Azərbaycan BMT Təhlükəsizlik Şurasının qəbul etdiyi dörd qətnamənin icrasını faktiki olaraq özü təmin etməli olmuşdur. Bu təcrübənin beynəlxalq ictimaiyyət üçün mühüm dərs olduğunu vurğulayan dövlət başçısı “güclünün deyil, haqlının yanında olan” yeni və daha ədalətli beynəlxalq münasibətlər sisteminin formalaşdırılmasının vacibliyini qeyd etmişdir.
Multikulturalizm və dinlərarası dialoq
Dünyada artan islamofobiya və ksenofobiya fonunda Prezident İlham Əliyev Azərbaycanın multikulturalizm və dini tolerantlıq modelini nümunə kimi göstərmişdir. O bildirmişdir ki, fikir ayrılıqlarının aradan qaldırılması üçün mədəniyyətlərin bir-birini inkar etməsi deyil, qarşılıqlı hörmət və dialoq əsas prinsip olmalıdır. Azərbaycan bu istiqamətdə müxtəlif mədəniyyətlər və dinlər arasında körpü rolunu davam etdirməyə hazırdır.
Rəqəmsal suverenlik
Prezident çıxışında rəqəmsal transformasiya məsələlərinə də toxunmuşdur. Xüsusilə süni intellektin dövlət idarəçiliyinə inteqrasiyası, rəqəmsal iqtisadiyyatın inkişafı və texnoloji innovasiyaların tətbiqi prioritet istiqamətlər kimi qeyd edilmişdir. Azərbaycanın bu sahədə kadr potensialının gücləndirilməsi və texnoloji asılılığın azaldılması məqsədilə həyata keçirilən tədbirlər barədə də məlumat verilmişdir.
Prezident İlham Əliyevin bu çıxışı faktiki olaraq Azərbaycanın növbəti onillik üçün strateji inkişaf hədəflərini müəyyən edən mühüm siyasi proqram xarakteri daşıyır.
Yekun olaraq qeyd etmək olar ki, Prezident İlham Əliyevin XIII Qlobal Bakı Forumundakı çıxışı Azərbaycanın yalnız regional aktor deyil, həm də qlobal problemlərin həllinə töhfə verən məsuliyyətli tərəfdaş olduğunu bir daha nümayiş etdirdi. Bakı artıq təkcə enerji resursları ilə deyil, həm də beynəlxalq dialoq və əməkdaşlıq üçün mühüm intellektual və diplomatik mərkəz kimi qəbul olunur. Forumun nəticələri göstərir ki, keçid dövründə olan dünyada sabitliyin təmin olunması üçün dialoq və əməkdaşlıq yeganə alternativsiz yoldur.
Məsələyə daha geniş perspektivdən baxdıqda, çıxışın əhatə etdiyi çoxşaxəli məqamları aşağıdakı istiqamətlər üzrə qruplaşdırmaq mümkündür:
Geosiyasi liderlik və “yumşaq güc”
Prezident vurğuladı ki, Azərbaycan artıq yalnız enerji ixracatçısı deyil, eyni zamanda qlobal ideyalar və dialoq mərkəzlərindən birinə çevrilmişdir. Nizami Gəncəvi Beynəlxalq Mərkəzinin təşkil etdiyi bu forumun 100-ə yaxın ölkədən nümayəndəni bir araya gətirməsi Bakının beynəlxalq diplomatik dialoq platformalarından biri kimi mövqeyini daha da möhkəmləndirdiyini göstərir. İlham Əliyev qeyd etdi ki, keçid dövründə olan dünyada fikir ayrılıqları yalnız “Bakı Prosesi” kimi inklüziv dialoq platformaları vasitəsilə aradan qaldırıla bilər.
Ermənistanla sülh və “Yeni Cənubi Qafqaz” konsepsiyası
Prezidentin çıxışında sülh sazişi ilə bağlı bir sıra mühüm məqamlar diqqət çəkmişdir. Xüsusilə Zəngəzur dəhlizinin yalnız iqtisadi layihə deyil, həm də regionda uzunmüddətli sülhün təmin edilməsinə xidmət edən strateji təşəbbüs olduğu qeyd edilmişdir. Bununla yanaşı, azad edilmiş ərazilərin bərpası və mina probleminin qlobal çağırış kimi qiymətləndirildiyi, beynəlxalq ictimaiyyətin bu məsələdə Azərbaycana daha geniş dəstək göstərməsinin vacibliyi vurğulanmışdır. Prezident həmçinin regionda revanşist meyillərin qəbuledilməz olduğunu və bu cür cəhdlərin qarşısının qətiyyətlə alınacağını bildirmişdir.
Enerji diplomatiyasının “yaşıl” mərhələsi
Prezident İlham Əliyev qeyd etmişdir ki, Azərbaycanın qaz tədarükü 2027-ci ilə qədər əhəmiyyətli dərəcədə artacaq. Bununla yanaşı, əsas strateji hədəflərdən biri Azərbaycanın “yaşıl enerji” ixracatçısına çevrilməsidir. Xəzər dənizinin külək enerjisi potensialının Avropaya nəqli üçün planlaşdırılan Qara dəniz sualtı kabel layihəsi barədə də məlumat verilmişdir. Eyni zamanda işğaldan azad edilmiş ərazilərin – Qarabağ və Şərqi Zəngəzurun – tamamilə “Net Zero” (sıfır emissiya) zonası kimi inkişaf etdirilməsi istiqamətində həyata keçirilən layihələrin uğurla davam etdiyi bildirilmişdir.
Beynəlxalq hüququn böhranı
Çıxış zamanı Prezident beynəlxalq hüququn tətbiqi ilə bağlı mövcud problemlərə də diqqət çəkmişdir. O xatırlatmışdır ki, Azərbaycan BMT Təhlükəsizlik Şurasının qəbul etdiyi dörd qətnamənin icrasını faktiki olaraq özü təmin etməli olmuşdur. Bu təcrübənin beynəlxalq ictimaiyyət üçün mühüm dərs olduğunu vurğulayan dövlət başçısı “güclünün deyil, haqlının yanında olan” yeni və daha ədalətli beynəlxalq münasibətlər sisteminin formalaşdırılmasının vacibliyini qeyd etmişdir.
Multikulturalizm və dinlərarası dialoq
Dünyada artan islamofobiya və ksenofobiya fonunda Prezident İlham Əliyev Azərbaycanın multikulturalizm və dini tolerantlıq modelini nümunə kimi göstərmişdir. O bildirmişdir ki, fikir ayrılıqlarının aradan qaldırılması üçün mədəniyyətlərin bir-birini inkar etməsi deyil, qarşılıqlı hörmət və dialoq əsas prinsip olmalıdır. Azərbaycan bu istiqamətdə müxtəlif mədəniyyətlər və dinlər arasında körpü rolunu davam etdirməyə hazırdır.
Rəqəmsal suverenlik
Prezident çıxışında rəqəmsal transformasiya məsələlərinə də toxunmuşdur. Xüsusilə süni intellektin dövlət idarəçiliyinə inteqrasiyası, rəqəmsal iqtisadiyyatın inkişafı və texnoloji innovasiyaların tətbiqi prioritet istiqamətlər kimi qeyd edilmişdir. Azərbaycanın bu sahədə kadr potensialının gücləndirilməsi və texnoloji asılılığın azaldılması məqsədilə həyata keçirilən tədbirlər barədə də məlumat verilmişdir.
Prezident İlham Əliyevin bu çıxışı faktiki olaraq Azərbaycanın növbəti onillik üçün strateji inkişaf hədəflərini müəyyən edən mühüm siyasi proqram xarakteri daşıyır.
Yekun olaraq qeyd etmək olar ki, Prezident İlham Əliyevin XIII Qlobal Bakı Forumundakı çıxışı Azərbaycanın yalnız regional aktor deyil, həm də qlobal problemlərin həllinə töhfə verən məsuliyyətli tərəfdaş olduğunu bir daha nümayiş etdirdi. Bakı artıq təkcə enerji resursları ilə deyil, həm də beynəlxalq dialoq və əməkdaşlıq üçün mühüm intellektual və diplomatik mərkəz kimi qəbul olunur. Forumun nəticələri göstərir ki, keçid dövründə olan dünyada sabitliyin təmin olunması üçün dialoq və əməkdaşlıq yeganə alternativsiz yoldur.
İctimai fənlər kafedrasının baş müəllimi Şəfa Musayeva,
Azərbaycan Dövlət Aqrar Universiteti
Azərbaycan Dövlət Aqrar Universiteti