Mühəndislik fakültəsi

YERÜSTÜ NƏQLİYYAT VASİTƏLƏRİ VƏ TEXNİKİ SERVİS KAFEDRASI

 Kafedra müdiri:  t.e.d., dosent  Vaqif MİRZƏLİYEV

Ünvan:  Gəncə şəhəri, Özan küçəsi, 102, otaq 322

Tel. (+994 22) 256 81 29

E-mail: office@adau.edu.az

XX əsrin son onilliyində Respublikamızda baş verən ictimai – iqtisadi formasiya dəyişiklikləri kənd təsərrüfatının idarəetmə sisteminə də təsirsiz ötüşməmiş, bazar iqtisadiyyatına keçid, fərdi təsərrüfatların və birliklərinin yaradılması aqrar istehsalatın təminat mexanizmini də dəyişmişdir.

Kafedranın yaranma tarixi və fəaliyyəti haqqında qısa məlumat

Tədrisdə yeni formaların tətbiqi məqsədi ilə Azərbaycan Dövlət Aqrar Universiteti rektorunun 16 sentyabr 2015-ci il tarixli 584 nömrəli əmrilə “Yerüstü nəqliyyat vasitələri və texniki servis” kafedrası yaradılmışdır. Bu universitetin ən yeni və müasir kafedrasıdır.

 “Yerüstü nəqliyyat vasitələri və texniki servis” kafedrası “Traktorlar, avtomobillər və yol hərəkətinin təşkili” və “Meliorasiya tikintisi və texniki servis“ kafedralarının bazasında  yaradıldığından onun tarixi daha zəngin faktlara söykənir.

Traktorlar və avtomobillər” kafedrası Mühəndislik fakültəsinin ən qocaman ixtisas kafedrası olaraq 1934-cü ildə yaradılmışdır. İlk illərdə kafedraya mühəndis –mexanik P. Zamanov  rəhbərlik etmişdir.

1934-1942-ci illərdə kafedranı texnika elmləri namizədi M.T. Məmmədov idarə etmiş, onun rəhbərliyi dövründə kafedra milli pedaqoji kadrlar hesabına komplektləşdirilmişdir.

1943-1960 - cı illərdə kafedraya texnika elmləri namizədi Nadir Əhmədov rəhbərlik etmişdir. Fəaliyyəti dövründə tədris prosesinin keyfiyyətinin və elmi - tədqiqat işlərinin effektliyinin yüksəldilməsi istiqamətində onun böyük əməyi olmuşdur.

“Traktorlar və avtomobillər” kafedrasında uzun müddət kafedra müdiri olmuş, Böyük Vətən müharibəsi iştirakçısı, professor Xosrov Qasım oğlu Quliyevin əvəzsiz ximdətləri olmuşdur. Müharibədəki igidliklərinə görə 2 orden və 13 medala layiq görülmüş professor Xosrov Qasım oğlu Quliyev 1961-1989-cu illərdə kafedraya rəhbərlik zamanı elmin inkişaf etdirilməsində və ixtisaslı kadrların hazırlanmasında xidmətlərinə və fəaliyyətinə görə dəfələrlə fəxri fər­manlarla təltif olunmuşdur.,

1920 - ci ilin 21 martında Şuşa şəhərin­də anadan olmuş X. Quliyev 1936-cı ildə Azərbaycan Kənd Təsər­rüfatı İnstitutunun “kənd təsər­rüfatının mexanikləşdirilməsi” fakültəsinə qəbul olunmuş və 1941-ci ildə oranı fərqlənmə diplo­mu ilə bitirmişdir. O.  1941-1942 - ci illərdə Cənub-Qərb cəbhə­sində vuruşmuş, ağır yaralanaraq 1-ci də­rəcəli müharibə əlili kimi or­dudan tərxis edilmişdir. 1944-1947-ci illərdə AKTİ- nin ‘Traktorlar və avtomobillər” kafedrasında müəllim iş­ləmiş, 1947-ci ildə namizədlik dissertasiyası müdafiə etmiş, 1948-ci ildə dosent, 1968-ci ildə isə SSRİ ali Attestasiya Komissiyasının qərarı ilə professor elmi adına layiq görülmüşdür.

X.Q. Quliyev 28 il “Traktorlar və avtomobil­lər” kafedrasının rəhbəri olmuş, eyni zamanda 2 il Kənd təsərrüfatının mexanikləşdirilməsi fakültəsinin dekanı və­zifəsini icra etmişdir.

X.Q. Quliyevin müəllifi olduğu 80-dən artıq elmi-metodik əsər, 6 fundamental dərslik və dərs vəsaiti tələbələrin, institut və texni­kum müəllimlərinin, mühəndis-mexaniklərin bu gün də stolüstü ki­tabıdır. Dosentlər Eyyub Mirzəyev, Saleh Babayev, Lətif Bəşirov, Firuddin Bağırov, İlham Əhmədov, Firuz Bəşirov, İsmayıl Hüseynov, Fuad Namazov, İsa Bünyadov, Təvəkgül İslamov onunla birlikdə işləmişlər.

1989-1991 –ci illərdə kafedraya profeessor Z. Eminbəyli, 1991-1996 –cı, 2001-2006-cı illərdə dosent Fuad Namazov, 1996-2001-ci illərdə dosent Firuz Bəşirov rəhbərlik etmişlər.

2003-cü ildə yeni ixtisas yönümündə formalaşan kafedra “Traktorlar, avtomobillər və yol hərəkətinin təşkili” kafedrası adlandırılmışdır.

“Yol hərəkətinin təşkili” ixtisasına tələbə qəbulu aparılmadığından tədris yükünün azaldılması ilə əlaqədar kafedra 2007-ci ildə “Maşınların təmiri” kafedrası ilə birləşdirilmiş, “Maşınların təmiri, traktorlar, avtomobillər və yol hərəkətinin təşkili”, 2011-2012- ci illərdə “Kənd təsərrüfatı maşınları” kafedrası ilə birləşdiriərək “Kənd  təsərrüfatı texnikası və yerüstü nəqliyyat vasitələri” kafedrası adlandırılmışdır.

Əsası 1950-ci ildə qoyulmuş, “Maşın-traktor parkının istismarı” kafedrası 1998-ci ildə “Aqrar istehsalatın texniki təminatı” adlandırılmış, 2003-cü ildə tədris prosesində baş verən islahatlarla əlaqədar “Əmək mühafizəsi və Mülki müdafiə” kafedrası bu kafedraya birləşdirilmiş, 2007-ci ildə kafedranın adı dəyişdirilərək “Maşınların istismarı, texniki servis və Həyat fəaliyyətinin təhlükəsizliyi” adlandırılmışdır.

Kafedraya onun yaradıcısı dosent Manaf Bağırzadə 1950-1967-ci illərdə rəhbərlik etmişdir. Həmin illərdə dos. C.Q. Ələkbərov, dos. Y.M. Zeynalov, baş müəllim B.N. Məmmədov, assistentlər T.C. Məmmədov və  V.A. Lapin onunla birlikdə işləmişlər.  

C.Q. Ələkbərov 1923 - ci ildə Gəncə şəhərin­də anadan olmuşdur. 1934-1939-cu illərdə AKTİ-nin işçi fakültəsində oxumuşdur.

 C.Q. Ələkbərov II Dünya müharibəsi illərində 416-cı Taqonroq diviziyası tərkibində şərəfli döyüş yolu keçmiş, ağır yaralanmış və   müharibə əlili kimi ordudan tərxis olunmuş, “Qızıl Ulduz”, I dərəcəli  “Qələbə” ordenləri və 11 medalla mukafatlandırılmışdır.

1943 - cü ildə AKTİ - nin kənd təsərrüfatının mexanikləşdirilməsi fakültəsinə daxil olmuş, 1945-ci ildə Moskva kənd təsərrüfatının mexanikləşdirilməsi və elektrikləşdirilməsi İnstitunun eyni fakültəsinə köçürülmüşdür.

1958-ci ildə namizədlik dissertasiyasını müdafiə edərək texnika elmləri namizədi, 1985-ci ildə doktorluq dissertasiyası müdafiə edərək texnika elmləri doktoru alimlik dərəcəsi almışdır. Cabbar müəllim 1967-1989-cu və 1992-2003-cü illərdə “Maşın-traktor parkının istismarı” kafedrasına rəhbərlik etmiş, Azərbaycan Respublikasının Əməkdar Mexanizatoru olmuşdur.

Kafedraya 1989-cu ildən 1992-ci ilə qədər dosent N.H. Hacıyev, 2003-2008-ci illərdə isə dos. S.Ş. Vəliyev, sonralar Beynəlxalq İnformasiya Akademiyasının akademiki, texnika elmləri doktoru, professor Qurban İsa oğlu Əliyev kafedraya rəhbərlik etmişdir.

Universitetdə aparılan islahatlarla əlaqədar olaraq 2009-cu ilin iyul ayında “Əmək Mühafizəsi və mülki müdafiə” kafedrası yaradılmış, “yerüstü nəqliyyat vasitələri mühəndisliyi” ixtisası fənləri bu kafedraya verilmiş və ”Maşınların istismarı və yerüstü nəqliyyat vasitələri” kafedrası adlandırılmışdır.

ADAU-nun 07 iyun 2011-ci il tarixli 313 nömrəli əmrinə əsasən fakültədə struktur dəyişiklikləri ilə əlaqədar “Kənd təsərrüfatı texnikası və maşın hissələri” kafedrası ilə “Maşınların istismarı və yerüstü nəqliyyat vasitələri “ kafedraları  birləşərək “Kənd təsərrüfatı texnikası və yerüstü nəqliyyat vasitələri adlandırılmış.  dosent  N. A. Nadirov 2011 - 2012-ci illərdə bu kafedraya rəhbərlik etmişdir.

Yeni ixtisaslara tələbə qəbulu ilə əlaqədar olaraq həyata keçirilən islahatlar nəticəsində Universitet rektorunun 14.09.2012-ci il tarixli 520 nömrəli əmrilə “Meliorasiya tikintisi və texniki servis” kafedrası yaradılmış, 2012- ci ilin sentyabr ayından 2016-cı ilin 30 mayınadək kafedraya dosent Ayaz Həsənov rəhbərlik etmişdir.

Rektorun 16 sentyabr 2015-ci il tarixli 584 nömrəli əmrilə “Meliorasiya tikintisi və texniki servis” kafedrasının adı dəyişdirilərək “Yerüstü nəqliyyat vasitələri və texniki servis” kafedrası adlandırılmışdır.

 2017-cı ilin mayın 31-dən etibarən kafedraya dosent Mirzalıyev Vaqif Adil oğlu rəhbərlik edir.

Mühəndisik fakültəsində ixtisas profilinə uyğun aqrar sənaye kompleksinin texniki təminatı üzrə tədris və elmi tədqiqatlar istiqamətində fəaliyyət göstərən “Yerüstü nəqliyyat vasitələri və texniki servis” kafedrası təmir, istismar və texniki servis fənlərinin tədrisini həyata keçirir.

«Yerüstü nəqliyyat vasitələri  mühəndisliyi və texniki servis” kafedrasının məqsədi və fəaliyyət istiqaməti.

Yerüstü nəqliyyat “vahid nəqliyyat sistemi”ndə xüsisi çəkisi olan nəqliyyat növü olmaqla, Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 12 yanvar 2009-cu il tarixli 8 nömrəli qərarı ilə “ali təhsilin bakalavr pilləsi ixtisaslarının siyahı”sına 050622 şıfrə ilə daxil edilmişdir.

Kafedrada kadr hazırlığı proqramı humanitar, texnoloji sahələri əhatə edən elmləri mənimsəyərək peşə və problemlərin elmi təhlilində, fəaliyyətin müxtəlif sahələrində tətbiq edə bilmək vərdişlərini formalaşdırır. Bununla yanaşı Azərbaycan tarixinin əsas mərhələləri və xronoloji inkişafını, tarixi şəxsiyyətlərin və tarixi keçmişin qiymətləndirilmə bacarıqlarını öyrənən mütəxəssislərə mövqeyini və fikrini əsaslandırma qabiliyyətini inkişaf etdirir.

Məzunların peşə yaradıcılığı sahələrində ixtisasyönümlü proqramlar aşağıdakı təyinatları birləşdirir: avtomobillər, traktorlar, motosikllər, avtomobil və traktorların qoşqu və yarımqoşquları, kombinə edilmiş energetik qurğular, quraşdırılmış nəqliyyat vasitələri, nəqletdirici, tikinti  təyinatlı, yol vasitə və avadanlıqların, təbiət işlərində və fövqəladə vəziyyətlərdə texniki müdafiə vasitələri, dağlıq nəqliyyat vasitələri, kommunal təsərrüfat mexanizm və vasitələri, fövqəladə vəziyyətlərin nəticələrini aradan qaldıran avadanlıq və vasitələr, yanğın söndürənlər, texniki-normativ sənədlər və s.

“Yerüstü nəqliyyat vasitələri mühəndisliyi” ixtisası üzrə hazırlanan mütəxəssislərin ixtisasyönümlü proqramların peşə fəaliyyəti formaları:

  1. elmi tədqiqat
  2. konstruktor-layihə
  3. texnoloji-istehsalat
  4. təşkilati- idarəetmə fəaliyyəti

 Kafedrada elmi tədqiqat fəaliyyəti yerüstü nəqliyyat və texnoloji vasitələrin, onların avadanlıqlarının və baza komplekslərinin perspektiv inkişaf vəziyətinin analizinin aparılması; aqrar istehsalatda yeni texnoloji ideyaların axtarılması, yaradılması və yoxlanılması, nəzəri və təcrübi elmi tədqiqat işlərinin aparılması, analizin nəticələri, təkliflərinin işlənməsi və həyata keçirilməsi üçün tədqiqatın texniki və təşkilatı təminatından ibarətdir.

Kafedrada elmi konstruktor-layihə fəa­liy­­yəti yerüstü nəqliyyat və texnoloji vasitələrin onların avadanlıqlarının və baza komplekslərinin təmiri və modernləşdirilməsi məqsədi ilə layihələrin inkişaf üsullarının təyini, istehsalat problemlərinin həlli variantlarının işlənməsi, modernləşdirilmiş və yaxud yeni yerüstü nəqliyyat-texnloji vasitələrin və informasiya texnologiyaları ilə təmin olunmuş texnoloji avadanlıqların istehsalı üçün texniki-konstruktor sənədlərinin işlənməsi, yerüstü nəqliyyat-texnoloji vasitələrin və onların texnoloji avadanlıqlarının texniki şərtinin, standart və tanınmalarının, aqrar itehsalatda yeni texnologiyalarən işlənməsindən ibarətdir.

Kafedrada texnoloji - istehsalat fəaliy­yəti yerüstü nəqliyyat - texonloji vasitələrin və onların texnoloji avadanlıqlarının istehsalat, modernləşdirmə, təmir və istismar üçün texnoloji sənədlərin işlənməsindən, istismarından, istehsalat keyfiyyətinə və texnoloji parametrlərə nəzarətin və standart sınaqların həyata keçirilməsindən ibarətdir.

Kafedrada elmi təşkilati-idarəetmə fəaliyyəti yerüstü nəqliyyat-texnoloji vasitələrinin düyüm və aqreqatlarının istehsalat əməliyyatlarının təşkili; yerüstü nəqliyyat-texnoloji vasitələrinin və komplekslərinin istismarının,  istehsalat, layihələndirmə tədqiqat işləri zamanı texniki nəzarətin təşkili; texniki sənədlərin tərtibi, avadanlıqlardan istifadə effektliyinin inkişaf tədbirlərinin işlənməsindən ibarətdir.

Qeyd etmək yerinə düşər ki, beynəlxalq tələblərə cavab verəcək müasir yollar şəbəkəsinin qurulması, yerüstü nəqliyyat vasitələrinin istismar sahələrində hərəkətin və daşımaların təşkili ilə yanaşı təhlükəsizliyini, mühəndis abadlaşdırmanın və vasitələrinin fiziki və mənəvi olaraq daim müasirləşdırılməsini, yollarda göstərilən xidmətin beynəlxalq tələblər səviyyəsinə çatdırılmasını, ətraf mühitin qorunması və zərərli tullantıların azaldılması tədbirlərini işləyə biləcək milli kadrların hazırlığı, “Yerüstü nəqliyyat vasitələri mühəndisliyi” ixtisası üzrə təhsil proqramında peşə hazırlığının əsas məqsədidir.

“Yerüstü nəqliyyat vasitələri və texniki servis” kafedrasında tələb olunan əsas avtomobil nəqliyyatının istismar sistemində daşınma prosesinin təşkil və idarə olunan məsələləri, bütün nəqliyyat növlərində sərnişinlərə xidməti və hərəkət təhlükəsizliyini müasir tələblər səviyyəsinə qaldırmaq, nəqliyyatın ətraf mühitə zərərli təsirlərini azaltmaq üçün tədbirlər planı hazırlamaqdan ibarətdir.

Qeyd olunan məsələləri həll etmək, hərəkətin təhlükəsizlik səviyyəsini yüksəltmək, istismar müddətini uzatmaq məhz bu ixtisasın əsas vəzifəsidir.

Kafedra tədris və elmi tədqiqat işlərini həyata keçirən ixtisas çərçivəsində tədris və elmi işlərin aparıldığı bir qurumdur ki, burada Universitetdə   olduğu kimi kafedrada konkret istiqamət və təhsil  proqramı olan ixtisas üzrə kadr hazırlığı həyata keçirilir. Bu gün universitetimizdə tam fərqli, ədalətli və mütərəqqi baxış mövcuddur, milli kadr hazırlığı istiqamətində həyata keçirilən cəhdlərin nəticəsi respublikamızda böyük rəğbət hissi formalaşmaqdadır. 

Belə ki, “yerüstü nəqliyyat vasitələri və texniki servis” kafedrasında möhkəm baza əsasında qurulan tədris prosesi ilə bir neçə İxtisası üzrə mütəxəssis hazırlığı həyata keçirərək uğurlu nəticələr əldə edilmişdir. Tədris prosesində avtomobil və traktorların quruluşu, iş prinsipi, eyni zamanda avtomobil, traktor, kombayn və bütün kənd təsərrüfatı maşınlarının istismar qaydaları, texniki xidmət və diaqnostikanın təşkili, saxlanma qaydaları öyrədilir.

Bununla da “Yerüstü nəqliyyat vasitələri və texniuki servis” kafedrası 050607 - “aqromühəndislik”, 050622 - “yerüstü nəqliyyat vasitələrinin mühəndisliyi” ixtisası üzrə bakalavr, 050623 - “yol hərəkətinin təşkili və təhlükəsizliyi” ixtisaslaşması üzrə magistr səviyyəli mütəxəssis hazırlayır. “Yerüstü nəqliyyat vasitələri və texniki servis”  kafedrasının funksional təyinatı avtomobil və traktorların quruluşunu, iş prinsipi və eyni zamanda maşın-traktor parkının istismar qaydalarını, texniki xidmət və diaqnostikanın təşkilini, saxlanma qaydalarını, bitkiçilik məhsullarının istehsalı ilə əlaqədar məhsul istehsalçılarına texnoloji əməliyyatların yerinə yetirilməsi üçün traktor və kənd təsərrüfatı maşınlarının tipini seçmək və optimal miqdarını təyin etmək, texnoloji və texniki nizamlamaları, maşın-traktor aqreqatlarının düzgün komplektləşdirilməsini öyrətməkdir.

Kafedranın maddi-texniki bazası:  Hal-hazırda tədris olunan fənlər üzrə laboratoriya dərslərinin  daha yüksək səviyyədə təşkili, tələbələrin ixtisasına uyğun təcrübi vərdişlərə daha yaxşı yiyələnməsi üçün universitetin nəqliyyat və maşın traktor parkı tərkibcə müasirləşdirilmiş və tam olaraq istismara yararlı vəziyyətdə saxlanılır. Tələbələrin tarla hazırlığının təmin edilməsi, mütəxəssis səviyyəli vərdişlərə yiyələnməsinin təmin edilməsi məqsədi ilə təlim meydançası yaradılmışdır. Bundan başqa,  kafedrada  avtomobillər və traktorlar labora­to­riyası   mövcuddur.

Kafedrada tədris olunan fənlər üzrə dərslik təminatını yaxşılaş­dır­maq üçün kafedra əməkdaşları tərəfindən son beş ildə 12 dərslik , 9 dərs vəsaiti  hazırlanaraq nəşr olunmuşdur. Kafedrada tədris olunan bütün fənlər üzrə fənn proqramları yenidən işlənmişdir.